İklim, Bitki Örtüsü ve Yerşekilleri
İklim tipleri, bitki örtüsü türleri ve yerşekli kavramlarının kısa tanımları.
Destedeki tüm kartlar
Hızlı gözden geçirmek için başlığa tıklayarak cevabı açın.
1Karadeniz iklimi
Her mevsim yağışlı, en çok yağış sonbaharda; yaz-kış sıcaklık farkı az. Bitki örtüsü: orman.
2Akdeniz iklimi
Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlı; en çok yağış kışın. Bitki örtüsü: maki.
3Karasal iklim
Yazlar sıcak-kurak, kışlar soğuk ve karlı; en çok yağış ilkbaharda. Bitki örtüsü: bozkır (step).
4Maki
Akdeniz ikliminde, yaz kuraklığına dayanıklı, her dem yeşil çalılar; genellikle ormanların tahribiyle oluşur.
5Garig
Makilerin tahrip edilmesiyle oluşan, daha seyrek ve cılız bodur çalılık.
6Psödomaki
Karadeniz kıyılarında Akdeniz etkili kesimlerde, maki ve orman ağaçlarının karışık görüldüğü bitki örtüsü.
7Bozkır (step)
İlkbahar yağışlarıyla yeşerip yaz kuraklığında sararan otsu bitkiler; İç ve Doğu Anadolu.
8Alpin çayır
Doğu Anadolu'nun yüksek kesimlerinde, yaz yağışlarıyla yeşeren gür çayırlar; yaylacılığın temeli.
9Orografik (yamaç) yağış
Nemli havanın dağ yamacı boyunca yükselip soğumasıyla oluşur; Karadeniz ve Akdeniz kıyıları.
10Konveksiyonel yağış / kırkikindi
Isınan havanın dikey yükselmesiyle oluşur; İç Anadolu'da ilkbahar-yaz öğleden sonra görülür.
11Cephesel yağış
Sıcak ve soğuk hava kütlelerinin karşılaşmasıyla oluşur; Türkiye'de kış yağışlarının çoğu bu tiptir.
12Fön rüzgârı
Dağı aşıp yamaç boyunca alçalan, ısınan ve kuruyan rüzgâr; kar erimesi ve çığa yol açabilir.
13Lodos ve poyraz
Lodos: güneybatıdan esen ılık rüzgâr. Poyraz: kuzeydoğudan esen soğuk rüzgâr.
14Bağıl nem
Havadaki nemin, o sıcaklıkta taşıyabileceği en fazla neme oranı (%).
15Bakı
Dağ yamaçlarının güneşe göre konumu; Kuzey Yarım Küre'de güneye bakan yamaçlar daha sıcaktır.
16Karstik şekiller
Kalker, jips gibi kayaçların suda erimesiyle oluşur: lapya, dolin, uvala, polye, obruk, mağara, traverten.
17Traverten
Kireçli suyun çökelmesiyle oluşan basamaklar; en bilinen örnek Pamukkale (Denizli).
18Peri bacası
Volkanik tüflerin akarsu ve sel sularıyla aşınmasıyla oluşur; Kapadokya (Nevşehir).
19Mantar kaya
Rüzgâr aşındırması ile oluşur; kurak bölgelerde görülür.
20Delta
Akarsuyun taşıdığı alüvyonun kıyıda birikmesiyle oluşan ova; Çukurova, Bafra, Çarşamba, Silifke.
21Haliç (estuer)
Gel-git etkisiyle akarsu ağzının huni şeklinde genişlemesi; Türkiye'de gel-git zayıf olduğu için görülmez.
22Ria tipi kıyı
Akarsu vadilerinin deniz suları altında kalmasıyla oluşur; İstanbul Boğazı ve Haliç örnektir.
23Boyuna ve enine kıyı
Dağlar kıyıya paralel: boyuna (Karadeniz, Akdeniz). Dağlar kıyıya dik: enine (Ege).
24Lagün (kıyı set gölü)
Kıyı okunun bir koyun önünü kapatmasıyla oluşur; Küçükçekmece, Büyükçekmece, Terkos.
25Horst ve graben
Fay hattı boyunca yükselen blok horst, çöken blok graben; Ege'de Bozdağlar (horst), Gediz ve Büyük Menderes (graben).
26Plato
Akarsular tarafından derin yarılmış, yüksek düzlükler; Haymana, Cihanbeyli, Erzurum-Kars platoları.
27Menderes
Eğimin azaldığı yerlerde akarsuyun yaptığı büklüm ve kıvrımlar; adını Büyük Menderes'ten alır.