Genel Kültür · Tarih

KPSS Tarih Kronolojisi

Mete Han'dan Hatay'ın katılımına kadar KPSS'de en çok sorulan olaylar tek zaman şeridinde. Dönemleri filtreleyin, olay zincirini neden-sonuç ilişkisiyle okuyun ve sonunda "Hangisi önce?" testiyle kendinizi sınayın.

71kritik olay6dönem27soru · GK Tarih
İslamiyet Öncesi Türk Tarihi
MÖ 209Mete Han Asya Hun tahtında

Onlu sistem esasına dayalı ordu teşkilatı Mete Han döneminde düzenlendi.

552I. Kök Türk Devleti kuruldu

Bumin Kağan önderliğinde kuruldu; "Türk" adını devlet adı olarak kullanan ilk Türk devleti.

682II. Kök Türk (Kutluk) Devleti

İlteriş Kutluk Kağan Çin egemenliğine son vererek devleti yeniden kurdu.

732–735Orhun Yazıtları dikildi

Kül Tigin ve Bilge Kağan adına dikilen yazıtlar Türk adının geçtiği ilk Türkçe yazılı belgeler arasındadır.

744Uygur Devleti kuruldu

Yerleşik hayata geçiş, Maniheizm'in benimsenmesi ve matbaanın kullanımıyla bilinir.

751Talas Savaşı

Karlukların Abbasiler safına geçmesiyle Çin yenildi; Türklerin İslamiyet'e geçişi hızlandı.

Türk-İslam Devletleri
840Karahanlılar

İlk Müslüman Türk devleti; Satuk Buğra Han İslamiyet'i kabul etti. Kutadgu Bilig bu dönemde yazıldı.

1040Dandanakan Savaşı

Selçuklular Gaznelileri yendi; Büyük Selçuklu Devleti resmen kuruldu.

1071Malazgirt Meydan Muharebesi

Alparslan Bizans'ı yendi; Anadolu'nun kapıları Türklere açıldı.

1075Türkiye Selçuklu Devleti

Kutalmışoğlu Süleyman Şah İznik merkezli devleti kurdu.

1176Miryokefalon Savaşı

II. Kılıç Arslan'ın zaferiyle Anadolu'nun Türk yurdu olduğu kesinleşti.

1243Kösedağ Savaşı

Moğollara yenilen Türkiye Selçukluları dağılma sürecine girdi; beylikler dönemi başladı.

Osmanlı: Kuruluş ve Yükselme
1299Osmanlı Beyliği

Osman Bey önderliğinde Söğüt-Domaniç çevresinde kuruldu.

1326Bursa'nın fethi

Orhan Bey döneminde alınan Bursa başkent oldu.

1353Çimpe Kalesi

Rumeli'ye ilk geçiş; Balkanlarda yerleşme süreci başladı.

1389I. Kosova Savaşı

Balkan ittifakı yenildi; I. Murat savaş alanında şehit oldu.

1402Ankara Savaşı

Timur'a yenilgi; Fetret Devri başladı.

1453İstanbul'un fethi

II. Mehmet (Fatih) Bizans'a son verdi; Orta Çağ'ın kapandığı kabul edildi.

1514Çaldıran Savaşı

Yavuz Sultan Selim Safevileri yendi; Doğu Anadolu güvenceye alındı.

1516–1517Mercidabık ve Ridaniye

Memlükler yıkıldı; halifelik Osmanlı'ya geçti.

1526Mohaç Meydan Muharebesi

Kanuni Sultan Süleyman Macaristan'ı yendi.

1538Preveze Deniz Savaşı

Barbaros Hayreddin Paşa Haçlı donanmasını yendi; Akdeniz bir Türk gölü hâline geldi.

Osmanlı: Duraklama, Gerileme, Dağılma
1606Zitvatorok Antlaşması

Avusturya ile eşitlik ilkesi kabul edildi; Batı'ya karşı üstünlük sona erdi.

1683II. Viyana Kuşatması

Başarısızlık Kutsal İttifak savaşlarını başlattı.

1699Karlofça Antlaşması

Osmanlı'nın ilk büyük toprak kaybı; Duraklama Dönemi sona erdi.

1718Pasarofça Antlaşması

Lale Devri başladı; Batı'nın üstünlüğü kabul edilmeye başlandı.

1774Küçük Kaynarca Antlaşması

Kırım'a bağımsızlık; Rusya'ya Ortodoksları koruma bahanesi doğdu.

1808Sened-i İttifak

Padişah ayanlarla ilk kez bir sözleşme imzaladı; otoritesini sınırladı.

1826Yeniçeri Ocağı kaldırıldı

Vaka-i Hayriye; yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediye kuruldu.

1839Tanzimat Fermanı

Can, mal ve namus güvenliği; kanun üstünlüğü ilkesi ilk kez kabul edildi.

1856Islahat Fermanı

Gayrimüslimlere geniş haklar tanındı; aynı yıl Paris Antlaşması imzalandı.

1876I. Meşrutiyet

İlk anayasa Kanun-i Esasi ilan edildi; halk yönetime ilk kez katıldı.

1878Berlin Antlaşması

93 Harbi sonrasında Balkanlarda büyük kayıplar; aynı yıl Kıbrıs'ın yönetimi İngiltere'ye bırakıldı.

1908II. Meşrutiyet

Kanun-i Esasi yeniden yürürlüğe girdi; siyasi partiler dönemi başladı.

1911Trablusgarp Savaşı

İtalya'ya karşı; Mustafa Kemal Tobruk'ta görev yaptı.

1912–1913Balkan Savaşları

Rumeli'deki toprakların büyük kısmı kaybedildi; Edirne geri alındı.

18 Mart 1915Çanakkale Deniz Zaferi

İtilaf donanması boğazı geçemedi; kara savaşları 1915 boyunca sürdü.

Millî Mücadele
30 Ekim 1918Mondros Ateşkes Antlaşması

7. madde ile İtilaf devletlerine her yeri işgal hakkı tanındı.

15 Mayıs 1919İzmir'in işgali

Kuvâ-yı Millîye ruhunun doğmasında etkili oldu.

19 Mayıs 1919Mustafa Kemal Samsun'da

Millî Mücadele'nin başlangıcı kabul edilir.

22 Haziran 1919Amasya Genelgesi

"Milletin istiklalini yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır."

23 Temmuz 1919Erzurum Kongresi

Toplanış bakımından bölgesel, alınan kararlar bakımından ulusaldır.

4 Eylül 1919Sivas Kongresi

Tüm cemiyetler Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adıyla birleştirildi.

28 Ocak 1920Misak-ı Millî

Son Osmanlı Mebusan Meclisi millî sınırları belirleyen kararları kabul etti.

23 Nisan 1920TBMM açıldı

Millî egemenliğe dayalı yeni Türk devletinin temeli atıldı.

10 Ağustos 1920Sevr Antlaşması

İmzalanan ancak yürürlüğe girmeyen, Osmanlı'yı paylaşan antlaşma.

3 Aralık 1920Gümrü Antlaşması

TBMM'nin imzaladığı ilk uluslararası antlaşma (Ermenistan ile).

20 Ocak 1921Teşkilat-ı Esasiye

İlk Türk anayasası; millî egemenlik ilkesi esas alındı.

12 Mart 1921İstiklal Marşı kabul edildi

Mehmet Âkif Ersoy'un şiiri TBMM'de kabul edildi.

16 Mart 1921Moskova Antlaşması

Sovyet Rusya ile; Misak-ı Millî'yi tanıyan ilk büyük devlet.

13 Eylül 1921Sakarya Meydan Muharebesi

Türk ordusunun son savunma savaşı; Mustafa Kemal'e mareşallik ve gazilik unvanı verildi.

20 Ekim 1921Ankara Antlaşması

Fransa ile; TBMM'yi tanıyan ilk İtilaf devleti.

30 Ağustos 1922Başkomutanlık Meydan Muharebesi

Büyük Taarruz'un (26 Ağustos) zaferle sonuçlanması; 9 Eylül'de İzmir kurtarıldı.

11 Ekim 1922Mudanya Ateşkesi

Doğu Trakya ve İstanbul savaşsız kurtarıldı.

1 Kasım 1922Saltanatın kaldırılması

Osmanlı Devleti hukuken sona erdi.

24 Temmuz 1923Lozan Barış Antlaşması

Yeni Türk devletinin bağımsızlığı uluslararası alanda tanındı.

13 Ekim 1923Ankara başkent oldu

Başkentin Ankara olduğu yasayla kabul edildi.

29 Ekim 1923Cumhuriyet'in ilanı

Mustafa Kemal ilk Cumhurbaşkanı seçildi.

Atatürk İnkılapları
3 Mart 1924Halifeliğin kaldırılması

Aynı gün Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile eğitim birleştirildi.

Kasım 1925Şapka Kanunu; tekke ve zaviyeler kapatıldı

Toplumsal hayatta laikleşmeye yönelik adımlar.

17 Şubat 1926Türk Medeni Kanunu

Kadın-erkek eşitliği hukuken sağlandı; tek eşlilik esas alındı.

1 Kasım 1928Harf İnkılabı

Yeni Türk harfleri kabul edildi; Millet Mektepleri açıldı.

1930Kadınlara belediye seçimlerinde hak

Kadınlar belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı kazandı.

1931Türk Tarih Kurumu

Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti adıyla kuruldu.

1932Türk Dil Kurumu

Türk Dili Tetkik Cemiyeti adıyla kuruldu.

21 Haziran 1934Soyadı Kanunu

Aynı yıl TBMM, Mustafa Kemal'e "Atatürk" soyadını verdi.

5 Aralık 1934Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı

Türk kadını siyasal haklarına tam olarak kavuştu.

1936Montrö Boğazlar Sözleşmesi

Boğazlar üzerindeki Türk egemenliği güçlendirildi.

1937Atatürk ilkeleri Anayasa'da

Altı ilke 1924 Anayasası'na eklendi.

10 Kasım 1938Atatürk'ün vefatı

İsmet İnönü Cumhurbaşkanı seçildi.

1939Hatay'ın anavatana katılması

Hatay Devleti meclisinin kararıyla Türkiye'ye katıldı.

Hangisi önce oldu?

Her satırda iki olay var; önce gerçekleşeni seçin. Kronoloji sorularında olayları tek tek ezberlemek yerine dönemlerin sırasını bilmek işi kolaylaştırır.

Çalışma ipucu

Millî Mücadele dönemini gün-ay düzeyinde, diğer dönemleri yüzyıl ve padişah düzeyinde öğrenin. KPSS'de kronoloji soruları çoğunlukla "aynı dönemde yaşanan" ya da "kendinden önce gerçekleşen" olayı sorar.